Ngày 23/1 tại Côn Đảo: Lễ giỗ nữ Anh hùng Võ Thị Sáu

Ngày 23/1 tại Côn Đảo là dịp tưởng nhớ nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu, người con của quê hương Đất Đỏ đã hy sinh ngày 23/1/1952. Lễ giỗ gắn với Nghĩa trang Hàng Dương, Đền thờ Côn Đảo và truyền thống tri ân của người dân trên đảo.

Tháng Giêng trở về, trong tiếng sóng và những hàng dương xanh của Côn Đảo, người dân và du khách lại thành kính nhớ về chị Võ Thị Sáu. Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua nhưng câu chuyện về người nữ chiến sĩ trẻ tuổi kiên trung trước bản án tử hình vẫn có sức lay động sâu sắc. Ngày giỗ không chỉ tưởng niệm một con người mà còn gợi nhắc những mất mát, hy sinh của nhiều thế hệ người yêu nước từng bị giam cầm tại nơi đây.

Ngày 23/1 tại Côn Đảo có ý nghĩa gì?

Ngày 23/1 dương lịch là mốc tưởng niệm sự hy sinh của nữ Anh hùng Võ Thị Sáu tại Côn Đảo. Chị hy sinh ngày 23/1/1952, nhằm ngày 27 tháng Chạp năm Tân Mão. Đây là hai cách ghi của cùng một ngày lịch sử; ngày 23/1 dương lịch không mặc nhiên trùng với 27 tháng Chạp âm lịch trong các năm tiếp theo.

Tại Côn Đảo, lễ giỗ chị được tổ chức theo ngày 23/1 dương lịch. Ngày này trở thành dịp để người dân, cựu tù chính trị, thân nhân các gia đình cách mạng, cán bộ, chiến sĩ và du khách tưởng nhớ người nữ anh hùng, đồng thời ôn lại truyền thống đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Từ người thiếu nữ Đất Đỏ đến chiến sĩ trinh sát gan dạ

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại vùng Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa trước đây. Lớn lên trong hoàn cảnh chiến tranh, chị sớm tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1947, khi khoảng 14 tuổi, chị gia nhập Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ và tham gia công tác trinh sát, hỗ trợ lực lượng kháng chiến.

Theo các tư liệu lịch sử về cuộc đời chị, ngày 14/7/1948, Võ Thị Sáu tham gia một trận đánh bằng lựu đạn nhằm vào cuộc mít tinh do lực lượng đối phương tổ chức tại chợ Đất Đỏ. Đến tháng 2/1950, trong một hoạt động tại địa phương, chị không may bị bắt. Dù phải chịu tra tấn và thẩm vấn, chị vẫn giữ vững khí tiết.

Sau đó, chị bị đưa về giam tại khám Chí Hòa ở Sài Gòn và bị tòa án thực dân Pháp kết án tử hình. Bản án dành cho một người phụ nữ còn rất trẻ đã trở thành một trong những câu chuyện được nhiều thế hệ nhắc nhớ trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp.

Độc giả có thể tìm hiểu thêm qua bài Tiểu sử nữ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu trên vetaucondao.vn.

Những ngày cuối tại Côn Đảo và buổi sáng 23/1/1952

Ngày 21/1/1952, thực dân Pháp đưa Võ Thị Sáu từ Sài Gòn ra Côn Đảo để thi hành bản án. Chị bị tạm giam tại Sở Cò, nơi gắn với những giờ phút cuối trong cuộc đời người nữ chiến sĩ trẻ.

Theo ký ức của các cựu tù chính trị và những câu chuyện được lưu truyền tại Côn Đảo, chị Sáu đã đón nhận những ngày cuối với sự bình thản, can đảm. Hình ảnh chị cất tiếng hát những bài ca cách mạng như Lên đàng và Tiến quân ca trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất.

Những lời kể về giây phút trước pháp trường cũng thường nhắc đến việc chị từ chối bịt mắt, hiên ngang đối diện với những người thi hành án và khẳng định khát vọng đất nước độc lập. Đây là những chi tiết được truyền thuật qua hồi ức và tư liệu kể chuyện, nên cần phân biệt với chứng cứ lưu trữ về thời điểm thi hành án.

Theo sổ giám sát tử vong của nhà tù Côn Đảo giai đoạn 1947–1954, chị Võ Thị Sáu bị xử bắn lúc 7 giờ sáng ngày 23/1/1952. Cùng ngày, thực dân Pháp còn xử bắn chiến sĩ Hồ Văn Năm (Năm Đen). Tư liệu lưu trữ ghi lại tên, số tù và thời điểm tử vong của hai người.

Cuộc đời chị Võ Thị Sáu khép lại khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng lòng can đảm, niềm tin vào độc lập dân tộc và sự hy sinh của chị đã trở thành một phần ký ức lịch sử của Côn Đảo và đất nước.

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Ngày 2/8/1993, Nhà nước truy tặng liệt sĩ Võ Thị Sáu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh của chị trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tên tuổi chị hiện diện trong những công trình tưởng niệm, trường học, tuyến đường và nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc. Với quê hương Đất Đỏ và vùng đất Côn Đảo, chị luôn được nhắc đến như biểu tượng của lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần không khuất phục.

Lễ giỗ Võ Thị Sáu: Nét đẹp tri ân tại Côn Đảo

Vào dịp 23/1, các hoạt động tri ân thường gắn với lễ viếng tại phần mộ chị ở Nghĩa trang Hàng Dương và lễ tưởng niệm ở Đền thờ Côn Đảo, theo kế hoạch được cơ quan có thẩm quyền công bố từng năm.

Ngày 23/1/2026, chính quyền đặc khu Côn Đảo tổ chức lễ giỗ lần thứ 74. Chương trình gồm lễ viếng phần mộ tại khu B Nghĩa trang Hàng Dương, tiếp đó là lễ giỗ ở Đền thờ Côn Đảo. Các hoạt động giáo dục truyền thống cho học sinh cũng được tổ chức trong dịp này.

Lễ giỗ thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, đồng thời giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử nhà tù Côn Đảo, sự hy sinh của các chiến sĩ cách mạng và giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay.

Lưu ý: Ngày tưởng niệm là 23/1 dương lịch, nhưng giờ viếng, nghi thức và các hoạt động có thể khác nhau theo từng năm. Du khách muốn dự lễ chính thức cần theo dõi thông báo mới của địa phương, không sử dụng lịch của năm trước như lịch cố định.

Nén tâm hương tại Nghĩa trang Hàng Dương

Phần mộ nữ Anh hùng Võ Thị Sáu nằm ở khu B, Nghĩa trang Hàng Dương. Giữa không gian hàng dương và những lối đi trang nghiêm, dòng người đến viếng thể hiện lòng biết ơn đối với chị Sáu và những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hành trình tưởng niệm còn là cơ hội để tìm hiểu toàn bộ di tích Nghĩa trang Hàng Dương, Đền thờ Côn Đảo và hệ thống nhà tù lịch sử. Những nơi ấy lưu giữ ký ức về biết bao người bị đày ải, giam cầm và đã nằm lại trên đảo.

Khi viếng mộ, du khách nên ăn mặc lịch sự, giữ yên tĩnh, xếp hàng theo hướng dẫn, không chen lấn, không tự ý di chuyển đồ lễ của người khác. Sự thành kính được thể hiện trước hết qua thái độ trân trọng đối với di tích và những người đã khuất.

Gìn giữ ký ức, tiếp nối truyền thống

Cuộc đời Võ Thị Sáu tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc. Hình ảnh người thiếu nữ Đất Đỏ kiên trung tiếp tục nhắc nhở các thế hệ sau về lòng yêu nước, trách nhiệm đối với cộng đồng và giá trị của nền hòa bình.

Với người dân Côn Đảo, ngày 23/1 là dịp để những câu chuyện lịch sử được kể lại bằng lòng thành kính và biết ơn. Giữa tiếng gió qua những hàng dương và sóng biển ngoài khơi, ký ức về chị Sáu vẫn được gìn giữ, tiếp nối qua từng thế hệ.

Đọc thêm: Cuộc đời và hoạt động của Võ Thị Sáu · Ngày 23/1 tưởng nhớ Anh hùng Hồ Văn Năm.

English version: Read this article in English.